Głosy przedstawicieli rynku pracy, studentów i ekspertów, a także rekomendacje Unii Europejskiej są zgodne – uczelnie muszą dopasować ofertę do zmieniających się warunków otoczenia społeczno-gospodarczego i wymagań osób uczących się oraz ich przyszłych pracodawców. Jednym z oczekiwań wobec szkolnictwa wyższego jest wprowadzenie krótszych, skondensowanych form zdobywania wiedzy i umiejętności oraz rzetelnych sposobów ich potwierdzania. Tu właśnie zaczyna się rola mikropoświadczeń na uczelniach. 

Uczelnie unowocześniają ofertę

Wnioski płynące z dyskusji na temat roli studiów wyższych w obecnych czasach nie są jednoznaczne. Pojawiają się głosy, że studia nie są już potrzebne, a dyplomy tracą znaczenie. Z drugiej strony wiele osób wciąż uważa, że ukończenie danego kierunku jest niezbędną podstawą, by znaleźć wymarzoną pracę i odnieść sukces zawodowy. 

Te skrajne opinie zdaje się tonować przekonanie, które jest spójne z rekomendacjami Unii Europejskiej – studia są potrzebne, jednak uczelnie muszą dopasować swoją ofertę do wymagań współczesności, rynku pracy i oczekiwań osób uczących się przez całe życie. 

Wsparcie dla uczelni

Wyzwania, które czekają uczelnie, to m.in. konieczność uwzględnienia nowego podejścia do studiowania, potrzeb osób spoza standardowej grupy wiekowej studentów i przeciwdziałanie zjawisku drop-outu, czyli porzucania studiów w trakcie ich trwania na rzecz np. podjęcia pracy zawodowej.

Środowiska akademickie mogą liczyć na pomoc płynącą z Unii Europejskiej. Do 29 czerwca 2026 r. trwa nabór wniosków w konkursie “Uczenie się przez całe życie – rozwój oferty uczelni” organizowanym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) dzięki wsparciu Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS). Jest on kierowany do przedstawicieli szkolnictwa wyższego, którzy opracują projekt skupiający się na celach FERS związanych z dostosowaniem kwalifikacji lub kompetencji osób dorosłych do potrzeb i oczekiwań pracodawców oraz rynku pracy. 

Podczas spotkania dotyczącego konkursu Martyna Kozłowska-Żukowska, kierowniczka projektu Uczelnie Przyszłości (NCBR), mówiła, że szkoły wyższe, chcące wziąć w nim udział, mają do dyspozycji narzędzia, które sprzyjają rozszerzaniu oferty akademickiej o nowoczesne formy potwierdzania umiejętności. Są to przede wszystkim mikropoświadczenia. Uczelnie mogą podjąć się budowania własnych systemów wydawania poświadczeń zdobywania kompetencji lub skorzystać z tych, które już z powodzeniem funkcjonują na rynku. Jednym z nich jest rozwiązanie krajowe, a więc system mikropoświadczeń tworzony w Instytucie Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytucie Badawczym. 

Krajowy system mikropoświadczeń – publiczny i darmowy

System mikropoświadczeń tworzony przez ekspertów IBE PIB stanowi wsparcie dla polskich uczelni. Trwa pilotaż, w którym bierze udział 35 szkół wyższych, a kolejne dołączają. Ogromne zainteresowanie właśnie tym rozwiązaniem wynika m.in. z tego, że jest ono budowane zgodnie z zaleceniem Rady Unii Europejskiej, zarówno w wymiarze technologicznym, jak i co do standardów zapewniania jakości, a także zasad projektowania i wydawania mikropoświadczeń.

Co bardzo istotne, pilotowany przez IBE PIB krajowy system mikropoświadczeń jest rozwiązaniem publicznym i darmowym. Jego celem nie jest wyłącznie stworzenie aplikacji oraz opracowanie standardów wydawania mikropoświadczeń, lecz także przetestowanie stworzonych rozwiązań na potrzeby systemowego wdrożenia mikropoświadczeń w polityce i praktyce edukacyjnej kraju.

Odznaka+. Aplikacja przyszłości

W ramach projektu IBE PIB rozwijana i udoskonalana jest aplikacja służąca do wydawania i gromadzenia mikropoświadczeń oraz odznak cyfrowych – Odznaka+. Jej twórcy dążą do tego, by powstające w niej poświadczenia były spójne, trwałe i interoperacyjne, a więc mogły funkcjonować i być wykorzystywane przez ich posiadaczy nie tylko wewnątrz instytucji, która je wydała (np. uczelni), lecz wszędzie na świecie. Dodatkowo zespół kończy integrację z Moodle LMS oraz rozpoczął prace nad integracją z USOS (Uniwersytecki System Obsługi Studiów).

Ponadto aplikacja umożliwia budowanie złożonych ścieżek rozwoju opartych o różne typy poświadczeń, za pomocą wygodnego interfejsu drag and drop. We wrześniu 2026 r. zostanie udostępniona przeglądarka – wraz z mapą – mikropoświadczeń, odznak cyfrowych, wydarzeń oraz ścieżek rozwoju. W ciągu najbliższych miesięcy użytkownicy zyskają profil indywidualny pozwalający na budowanie własnych map umiejętności oraz zaawansowane potwierdzanie tożsamości dzięki łączeniu tożsamości kryptograficznej z danymi z węzła krajowego (mObywatel, profil zaufany). 

Aplikacja Odznaka+ ma charakter systemowy, co zapewnia jej ciągłość działania i dostępność dla użytkowników również po zakończeniu projektu. Ponadto powstające w IBE PIB rozwiązanie jako jedyne na rynku zapewnia pełną interoperacyjność z dwoma najpopularniejszymi standardami verified credentials – Open Badges 3.0 oraz EDC (European Digital Credentials). Standard Open Badges jest już wdrożony, natomiast rozwiązanie EDC jest już gotowe, trwają ostatnie testy i uruchomiono już procedurę zakontraktowania dostarczyciela kwalifikowanej pieczęci do podpisywania mikropoświadczeń w tym standardzie. IBE PIB zadba o to, by każda instytucja mogła podpisywać swoje mikropoświadczenia pieczęcią kwalifikowaną całkowicie za darmo. 

5 instytucji biorących udział w pilotażu aplikacji testuje rozwiązanie publicznego API (Interfejs Oprogramowania Aplikacji, który pozwala dwóm różnym programom na wymianę danych między sobą). API publiczne będzie dostępne dla partnerów od początku lipca 2026 r.

Dla uczelni, które chcą skorzystać z dofinansowania w ramach wspomnianego wyżej konkursu, to duże ułatwienie – gotowe, bezkosztowe narzędzie, które pozwoli im wydawać poświadczenia krótkich, skondensowanych form uczenia się. W dodatku te szkoły wyższe, które dołączają do pilotażu projektu IBE PIB, mogą liczyć na wsparcie merytoryczne i technologiczne ekspertów i wraz z nimi tworzyć najlepszą możliwą ofertę spójną z ideą uczenia się przez całe życie. 

Link strony, gdzie można złożyć wniosek o udział w konkursie dla uczelni organizowanym przez NCBR: https://www.gov.pl/web/ncbr/uczenie-sie-przez-cale-zycie-rozwoj-oferty-uczelni

Artykuł powstał w ramach projektu „Mikropoświadczenia – pilotaż nowego narzędzia wspierającego uczenie się przez całe życie”, który jest finansowany z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).